Telefon: +90 264 8881999-2405 - E-mail: info@theembryologist.net TR / EN

Blog

 Anasayfa / Blog / Semen analizi (spermiyogram)

Semen analizi (spermiyogram)

Tarih:21.05.2018 Yazar:Ender Yalçınkaya Kalyan

Bu yazımda semen analizi, önemi ve konuyla ilgili sıklıkla sorulan sorulardan bahsetmek istiyorum. Her ne kadar yorumlaması kadın faktörüne göre daha basit görünse de, çocuk sahibi olmaya çalışma sürecinde ince elenip sık dokunması gereken bir test semen analizi.

Bu analiz aynı gün içerisinde sonuçlanmaktadır ve doğru şekilde yorumlandığı takdirde kişilere süreçle ilgili ciddi bir yol gösterici olacaktır. Peki semen analizi raporlarında yol gösterici parametreler nelerdir? Kısaca bunlardan bahsedelim:

Semen analizi testi için en az 2 en fazla 7 günlük bir cinsel perhiz süresi olması gerekir. Bir semen analizi raporu bize genel olarak verilen örnekteki (ejakulat) semen hacmini, sperm hücresi sayısını ve hareketliliğini ve morfolojik analizini vermektedir. Bu parametrelerin ayrı ayrı incelenmesi önemlidir; fakat semen analizinden çıkarılacak en önemli sonuç toplam ileri hareketli sperm sayısıdır. Çünkü gebelik oluşturma potansiyeli en yüksek olan spermler bunlardır. Bunun yanısıra morfolojik analizin değerlendirilmesi de önemlidir; fakat maalesef morfoloji değerlendirmesi boyama yoluyla incelendiğinden uygulayanlar arasında farklılıklar gösterebilir. Bu nedenle çok majör morfolojik problemler (globozospermi, pinhead, ciddi boyun ve kuyruk defektleri, vs.) gözlendiği takdirde özellikle not edilmesi önemlidir (sperm anomalileriyle ilgili ayrıntılı görselleri Dünya Sağlık Örgütü'nün yayınlamış olduğu kitapçıkta görebilirsiniz. Kitapçığa http://apps.who.int/iris/bitstream/handle/10665/44261/9789241547789_eng.pdf;jsessionid=E19A716FD5C2E247836635241396249C?sequence=1 linkinden ulaşabilirsiniz.)

Semen analizinde toplam ileri hareketli sperm sayısı uygulanacak tedavinin kararı açısından büyük önem taşımaktadır. Kimi doktorlar aşılama kararı vermek için bu sayının en az 10 milyon olmasını istemekte, kimileri ise 5 milyon olduğu durumda da aşılama önermektedir. Aşılama mı tüp bebek mi kararını sorgulattıran sınırdaki sperm sayıları ise diğer parametrelerin önemini ortaya çıkarmaktadır. Bu durumlarda morfolojik analiz önemli olduğu kadar (morfoloji referans sınırın altındaysa tüp bebek tedavisi önermek daha iyi sonuçlar verebilir) günümüzde karar vermeyi kolaylaştıran sperm DNA fragmantasyon analizi gibi testler de önem kazanmıştır. Hatta semen analizinde rutine girmesi oldukça iyi olabilecek bu testler yüksek maliyetleri sebebiyle günümüzde ancak isteğe bağlı ve ekstra ücret karşılığında uygulanabilmektedir. Peki tek bir semen analizi ile hastaya sunulacak öneriler gerçeği yansıtabilir mi?

Kesinlikle hayır. Hastayı doğru değerlendirmek için en az farklı zamanlarda (iki örnek arası en az 15 gün) yapılmış iki semen analizi gereklidir. Çünkü sperm üretimi değişken olmakla beraber toplam üç aylık bir süreci içermektedir. Aynı zamanda spermiyogram sonuçları çeşitli nedenlerle gerçeği yansıtmayabilmektedir. Bu nedenler arasında; hastanın örnek verirken sıkıntı duyması nedeniyle yeterli hacimde örnek verememiş olması, hastanın sperm vermeden önceki haftalar içerisinde ateşli bir rahatsızlık geçirmiş veya ilaç kullanmış olması, ya da sperm üretiminin azalmasına neden olan bir hastalığa sahip olması çıkan sonuçların değişik olmasına neden olabilir.

Benim pratiğime gelirsek; ben semen analizi için ilk kez gelen hastalarımıza bu testi özellikle aynı merkezde bir kez daha tekrarlamaları gerektiğini söylüyorum. Bunun yanısıra geçmişte yaptırmış olduğu testleri de muhakkak görmek istiyorum ve bu arada yaptırmış olduğu herhangi bir operasyon varsa ya da düzenli kullanmaya başladığı bir ilaç varsa da muhakkak sorguluyorum. Tüm bu bilgiler ışığında bilgilendirme yapmanın en doğrusu olduğunu düşünüyorum. Semen analizinde sperm sayısı çok düşük veya hiç sperm hücresi olmayan hastalarımızda ise özellikle perhiz gününün fazla olmasını (en az 5 gün) istiyorum ve bu hastaların semen analizinde yıkama yapıp ayrıntılı inceleme yapıyorum. Özellikle bu hastalarda da bir karar verebilmek adına en az iki kez aynı sonucu görmemiz gerekiyor. Kriptozoospermi (yıkama sonrası çok az sayıda canlı sperm) olduğuna karar verdiğim hastalarda doğrudan tüp bebek tedavisine yönlendiriyorum ve yumurtaların toplandığı gün karşılaşılabilecek senaryolar (hastadan birden fazla kez örnek alınması veya işlem günü hiç canlı sperm bulunamaması halinde testis biyopsisi yapılması gerekebileceği) konusunda hastayı muhakkak bilgilendiriyorum. Kriptozoospermilerde TESE operasyonu bir alternatif olarak karşımıza çıkabiliyor fakat bu hastalarda TESE'de sperm bulabilme ihtimali çok küçük bir odakta üretim olduğundan dolayı oldukça az oluyor. Bu nedenle bu hastalarda ejakulatta bulunan sperm hücrelerini kullanmaya çalışmak ve gerekirse aynı gün iki ya da üç kez ejakulat almak gerekebiliyor.

Sonuç olarak, semen örneğinin analizi başlanacak tedavinin ne olacağına ve sürecine karar vermek açısından büyük önem arzediyor. Bu nedenle en az iki kez aynı merkezde tekrarlanması ve doğru analiz edilmesi gerekiyor.

Konuyla ilgili başka sorularınız için bana ulaşabilirsiniz.

Sevgiyle kalın.